E-postanın üstünde tanıdık bir isim görürsünüz. İsim, adres değildir. Posta sistemi, görünen adı neredeyse serbest bırakır. Asıl adres, ismin altında veya ayrıntıda durur. Sahte posta, bu boşluktan girer. Amacı çoğu zaman şifrenizi, bir ek dosyayı veya acele bir ödeme kararını size yazdırmaktır. Bu yazı sahte posta kurmanın yolu değildir. Gelen kutunuzu yavaşlatmanın yoludur.

İsim ile alan adı

Banka, okul veya iş yeriniz sandığınız ismin altındaki adres, o kurumun alanı mı? Alan, adresin asıl parçasıdır. Baştaki uzun kelime sizi oyalayabilir. Sondaki alan başka bir yere aitse mektup o yere aittir. Harf oyunu burada da çalışır. Sıfır ile o, küçük L ile i, acelede aynı görünür. Heceleyin.

Kurumlar, postanın yolda değişip değişmediğini anlamak için ek doğrulama da kullanır. Bu doğrulama her gelen kutusunda açık bir cümle olarak görünmeyebilir. Görünmemesi, görünen isme güvenmek için gerekçe değildir. Adres hâlâ ilk okunacak satırdır.

Acele ve sır

Sahte metin, hesabınız kapanacak, kargonuz dönüyor veya yöneticiniz hemen şu ödemeyi istiyor diye yazar. Acele, kontrolü kısaltır. Tanıdığınız bir kurum bile olsa, şifreyi postanın içindeki sayfaya yazmayın. Adresi kendiniz yazarak açın. Postadaki düğme, düğmenin üstündeki kelimeye değil, altındaki adrese gider.

Beklenmedik bir dosya da aynı kapıdadır. Fatura sandığınız ek, bir program olabilir. Programın adı bir belge gibi görünebilir. Açmadan önce o işi gerçekten bekleyip beklemediğinizi sorun. Beklemiyorsanız silmek, merak etmekten daha ucuzdur.

Bağlantıyı değil siteyi seçin

Oltalama sayfası, kurumun görüntüsünü kopyalayabilir. Kopyalayamadığı şey, sizin elle yazdığınız doğru alan adıdır. Bu yüzden postanın bağlantısı yerine yer imi veya elle yazım kullanın. QR kodunda da aynı refleks vardı. Adres görünmeden onay yoktu: https://biliminizi.com/qr-kodu-taratmadan-once.

Şifreyi doğru siteye yazdıysanız bile aynı şifreyi başka yerde kullanmak riski büyütür. Yönetici, tekrarları azaltır: https://biliminizi.com/parola-yoneticisi-secerken-bakilacaklar. İkinci adım ise çalınan bir parolanın tek başına yetmesini zorlaştırır: https://biliminizi.com/cift-adimli-dogrulama-yontemleri-farklari.

İş postası ile kişisel hesap

İş yerinin yöneticisi, kişisel bir hesaptan acil havale istemez. İstediğini sanıyorsanız ikinci bir kanaldan sorun. Telefonda, postanın içindeki numarayı aramayın. Rehberdeki bilinen numarayı arayın. İkinci kanal, postanın kurduğu acelenin dışındadır.

Kişisel hesapta da aynı yavaşlık geçerlidir. Tanıdık bir akraba, olağanın dışında bir bağlantı yolladıysa kısa bir mesajla teyit edin. Teyit, güveni kırmak değildir. O anki postanın gerçekten o kişi olup olmadığını ayırmaktır.

Ne zaman bildirmeli

Kurum, sahte postayı çoğu zaman bir bildirim adresine ister. Bildirmek, bir sonraki mektubu herkesten önce silmez. Yine de kurumun uyarısını hızlandırır. Parolayı yazdıysanız beklemeyin. Parolayı değiştirin ve mümkünse oturumları kapatın. Bu bir utanç kaydı değil, hasarı kısaltan bir adımdır.

Bu metin hukuki bir şikâyet rehberi değildir. Dolandırıcılık şüphesinde ilgili resmi kanala da başvurun. Kurallar ülkeden ülkeye değişir.

Sık sorulan sorular

Tanıdık isim postayı güvenli yapar mı? Hayır. Görünen ad taklit edilebilir. Tam adresi ve alan adını okuyun.

Bağlantının üstündeki yazıya güvenilir mi? Yazı ile gidilen adres farklı olabilir. Adresi açmadan tıklamayın. Mümkünse siteye kendiniz gidin.

Dosyayı merak edersem ne olur? Beklemediğiniz bir ek, program çalıştırabilir. Merak, o dosyayı açmak için yeterli gerekçe değildir.

Adımlar

Görünen adı değil adresi okuyun: İsim tanıdık olsa bile tam adresi açın. Alan adı beklediğiniz kurumun alanı değilse cevaplamayın.
Aciliyet ve ek karşısında durun: Hemen şifre isteyen, beklenmedik dosya veya bağlantı taşıyan postayı aceleyle açmayın.
Siteye postadaki bağlantıdan gitmeyin: Kurumun adresini kendiniz yazın. Postanın içindeki düğme, göründüğü kurumun sitesine çıkmak zorunda değildir.