SSD ve HDD: hız, darbe ve ömür farkı
Katı hal diski hareketli parça taşımaz, sabit disk döner. Hız, darbeye dayanıklılık ve arıza biçimi farklıdır. İkisi de yedeğin yerine geçmez.
Bilgisayarın deposu iki yaygın biçimde durur. Sabit disk, dönen plakalar ve bir kafadan oluşur. Katı hal diski, yani SSD, aynı işi hareketli parça olmadan, bellek hücrelerinde görür. İkisi de dosyayı saklar. Saklama biçimi, hızı, sarsıntıya tepkiyi ve bozulma tarzını değiştirir. Biri sonsuz, öteki kırılgan diye özetlemek ikisini de eksik bırakır.
Hız neden her yerde aynı hissedilmez
SSD, dağınık küçük dosyaları okurken genellikle belirgin biçimde hızlıdır. İşletim sisteminin açılışı ve programların yerden kalkması bu yüzden kısalır. Sabit disk, kafa doğru izi bulana kadar bekler. Bekleme, büyük ve sıralı bir film kopyasında daha az hissedilir. Küçük ve dağınık işte ise birikir.
Tabela hızı, her günkü işin hızı değildir. Bağlantının türü, dosyanın boyu ve diskin ne kadar dolu olduğu sonucu değiştirir. Dolu bir SSD, boşken verdiği yazma hızını her zaman sürdürmeyebilir. Sürdürmemesi, diskin bittiği anlamına gelmez. Önbelleğin dolması anlamına gelebilir.
Darbe ve hareket
Dönen plaka, düşmeye ve çalışma sırasında sarsılmaya hassastır. Kafa yüzeye değerse iz çizilir. SSD’de bu mekanik temas yoktur. Çanta ile taşınan bir bilgisayarda bu fark pratiktir. Yine de SSD’yi düşürmek veriyi sihirle korumaz. Devre eğilebilir, soket kopabilir. Darbe dayanımı, yedek değildir.
Sabit disk, masaüstünde büyük hacim için hâlâ sık kullanılır. Sürekli taşımayan bir arşivde mekanik risk daha düşüktür. Seçim, taşıma alışkanlığınıza ve hacme göre değişir. Tek bir doğru disk yoktur.
Ömür nasıl tükenir
SSD hücreleri, yazma işlemiyle yıpranır. Günlük ofis ve gezinti için bu yıpranma, çoğu kullanıcının değişim süresinden uzun kalır. Sürekli ve çok büyük yazma, ömrü daha çabuk yer. Üreticinin yazma ömrü bir tahmindir, takvimde bir gün değildir.
Sabit disk ise mekanik yorulur. Rulman, motor veya kafa yıllar içinde bozulabilir. Bozulma çoğu zaman ani bir ses veya okunmayan bir sektörle gelir. İkisi de bir gün haber vermeden susabilir. Susma ihtimali, yedeğin gerekçesidir. Üç kopyalık düzeni ayrıca anlatmıştık: https://biliminizi.com/yedekleme-3-2-1-kurali.
Bulut ile diski karıştırmayın
İçerideki disk hızlıdır ve elektrik kesilince elinizdedir. Bulut, başka bir yerdedir ve senkron çakışması yaşayabilir: https://biliminizi.com/bulut-senkronunda-dosya-cakismasi. Hızlı bir SSD, buluttaki tek kopyanın yerine geçmez. Bulut da düşen diskin yerine, ayrı bir kopya olarak durmuyorsa geçmez.
Şifreleme, diski çalınsa bile okunmasını zorlaştırır. Şifre unutulursa sahibi de okuyamaz. Bu bir hız meselesi değil, anahtar meselesidir. Anahtarı diskin üstüne yapıştırmak, şifreyi kaldırmakla aynı kapıya çıkar.
Seçerken sade soru
Cihaz taşınıyor mu, iş küçük dosyada mı yoksa büyük arşivde mi, bütçe hacme mi hıza mı gidiyor? Taşınan ve günlük açılan makinede SSD çoğu zaman daha rahat bir deneyim verir. Duran ve çok terabaytlık arşivde sabit disk hâlâ mantıklı olabilir. İkisini birlikte kullanmak da yaygındır. Hızlı tarafta sistem, geniş tarafta arşiv.
Hangi seçim olursa olsun arıza planı aynıdır. Tek diske güvenmek, diskin türünden bağımsız bir risktir.
Sık sorulan sorular
SSD hiç bozulmaz mı? Bozulur. Yazmayla yıpranır, devresi arızalanabilir. Mekanik kafa çizmesi yaşamaz. Bu, yedeksiz kullanım izni değildir.
Sabit disk her zaman daha mı yavaştır? Dağınık küçük dosyada genellikle evet. Uzun ve sıralı kopyada fark küçülebilir. Tabela, her işi anlatmaz.
Dolu disk daha mı risklidir? SSD’de aşırı doluluk yazmayı yavaşlatabilir. Asıl risk ise türden bağımsız olarak tek kopyada kalmaktır.